Akademy zet Vlaming op het Fries

    Press/Media: Public Engagement Activities

    Description

    20 december 2014, pag. 4

    Akademy zet Vlaming op het Fries
    Zijn eerste werk- week was een cursus Fries op Terschelling. Hans Van de Velde is sinds 1 november bij de Fryske Akademy de eerste Vlaming met een langdurig werkverband.
    De fotograaf is er no ek'', zegt hij als de fotograaf zich telefonisch meldt.
    Maar zodra hij, in een rap tempo, Nederlands spreekt, is zijn Vlaamse tongval hoorbaar. ,,Terwijl in Vlaanderen iedereen zegt dat ik een Nederlander ben'', merkt hij op.
    De spelling van zijn naam zegt ge- noeg. Gelijk een mooi voorbeeld om te gebruiken als hij zich in zijn vorige baan bij zijn Utrechtse studenten voorstelde. ,,Dan laat je al zien dat er een link is tussen taal en identiteit.'' Bij uitstek het onderzoeksveld van de sociolinguïstiek. ,,Het gaat om de relatie tussen taal en maatschappij.
    Specifiek hou ik me bezig met taalvariatie en taalveranderingen.''
    De Fryske Akademy zocht al lan ger naar iemand die een brug kan slaan tussen de sociale wetenschappen en de taalwetenschap. Het wordt de taak van de nieuwe kracht om on- derzoeken op dit raakvlak aan te sturen en binnen te halen, inclusief de financiering ervan. De verbintenis is in eerste instantie voor zes  jaar, maar kan wat Van de Velde betreft langer worden.
    In ieder geval trekt hij binnenkort in zijn woning in de Hollanderwijk in Leeuwarden, waar de boomlange Belg met zijn hoed al opviel. ,,Die hoed zorgt ervoor dat mensen oog- contact zoeken. Ze zeggen je eerder gedag.'' Nu is dat in Friesland niet nodig, heeft Van de Velde al gemerkt.
    ,,Het is hier veel vriendelijker en dorpser dan in Utrecht. Hier zegt men elkaar nog goedendag.'' Zijn vriendin, met wie hij veertien jaar samen is, blijft in België wonen.
    ,,Kan ik iedereen aanraden. Het is altijd feest als je dan thuis komt.'' De 45-jarige heeft daar ervaring mee. Vanaf zijn 22ste woont hij in Nederland. Terwijl geen haar op zijn hoofd dacht aan vertrek naar Nederland toen hij zijn studie Nederlands en Engels aan de universiteit in Gent had afgerond.
    Ook aan de wetenschap dacht Van de Velde totaal niet. Hij wilde leraar worden. Tot een vriendin tijdens het werken aan zijn scriptie opmerkte dat hij onderzoek wel heel leuk vond. ,,Dat wil je dan niet toegeven. Zo sexy is het niet.'' Toen op de dag van zijn afstuderen bleek dat hij een promotieplek in Nijmegen kon krijgen, veranderde dat zijn leven.
    Hij keerde nog wel terug voor een baan in Brussel, maar kon in 2002 in Utrecht aan de slag als universitair docent sociolinguïstiek. Op de Akademy wil Van de Velde zich storten op de regionale variaties van het Fries, maar ook op het Nederlands dat in deze provincie gesproken wordt. Einddoel is het in kaart bren- gen van de mechanismen die ertoe leiden dat er veranderingen in de taal ontstaan. ,,Wie spelen een rol bij de verspreiding?''
    Volgens Van de Velde verspreekt elk mens zich wel duizend keer per dag of vindt er bewust of onbewust een klankverandering plaats. Maar welke daarvan blijven hangen en waardoor komt dat? ,,Friesland is een relatief klein taalgebied om dat te onderzoeken.'' Ook in China en Indonesië deed Van de Velde al dergelijke onderzoeken.
    De ultieme droom van mensen die taalverandering bestuderen, is volgens Van de Velde om taalverandering te kunnen gaan voorspellen. Met moderne technieken moet heel veel mogelijk zijn. ,,Binnen tien tot vijftien jaar is het mogelijk om spraak te synthetiseren met de com- puter. Dan kan je de ene variëteit in het Fries herprogrammeren naar de andere variëteit.''
    De redder van het Fries zal Van de Velde daar niet mee worden, maar dat is volgens hem ook zijn taak niet.
    ,,Friezen maken zich druk om de in- vloed van het Nederlands op het Fries. Bijvoorbeeld om de volgorde van werkwoorden. Maar dat hoort erbij. Dat is normaal.''
    Het Fries redden is volgens hem heel eenvoudig. ,,Iedere Friestalige die zich voortplant, moet met zijn nageslacht Fries spreken. Dat is nog gratis ook.''

    Period20 Dec 2014

    Media coverage

    1

    Media coverage

    • TitleAkademy zet Vlaming op het Fries
      Media name/outletLeeuwarder Courant
      Date20/12/2014
      Producer/AuthorMaria del Grosso
      PersonsH. Van de Velde