Kwesties van leven en dood. Het Nederlandse Rode Kruis in de Tweede Wereldoorlog

Press/Media: Research

Description

Het hoofdbestuur van het Nederlandse Rode Kruis (NRK) voerde tijdens de Tweede Wereldoorlog anti-joodse maatregelen uit en schoot ernstig tekort bij hulp aan de vervolgde joden in Nederland. Ook Nederlandse politieke gevangenen in kampen buiten Nederland moesten het over het algemeen zonder hulp van het Rode Kruis stellen. Dit zijn de belangrijkste conclusies van NIOD-onderzoeker dr. Regina Grüter uit het vandaag verschenen onderzoek Kwesties van Leven en Dood – de rol van het Nederlandse Rode Kruis in de Tweede Wereldoorlog dat in opdracht van het Rode Kruis is gedaan. Grüter kraakt nog meer harde noten over het Haagse bestuur tijdens de bezettingsjaren. Het NRK boog mee en paste zich aan de bezetter aan; net als de secretarissen-generaal, die een buffer vormden tussen de bezetter en het NRK-bestuur. Grüter concludeert dat de verschillende geledingen van het bestuur in Den Haag, het London Committee of the Netherland Red Cross en de regering in Londen weinig tot niets hebben gedaan voor vervolgde joden en politieke gevangenen in het buitenland.

In 2013 begon Grüter aan het onderzoek naar de rol van het Nederlandse Rode Kruis tijdens de bezetting, omdat een brede studie naar deze humanitaire organisatie nog ontbrak. Het onderzoek richtte zich op de feitelijke reconstructie en analyse van het functioneren van het NRK vlak voor, tijdens en in de eerste jaren na de bezetting. Onderdelen van het onderzoek waren de rol van de plaatselijke afdelingen en de hulpverlening na de bevrijding en een vergelijking met andere Rode Kruisverenigingen die wel pakketten stuurden en voor repatriëring zorgden. ,,De plaatselijke afdelingen hebben met hun vrijwilligers – vaak met gevaar voor eigen leven - veel hulp verleend aan burgers na bombardementen en tijdens de  frontstrijd”, vertelt Grüter. Ze noemt daarnaast het voorbeeld van jonkheer Flugi van Aspermont. Hij deed in samenwerking met Mozes Gans van de Joodse Coördinatorcommissie in Zwitserland verwoede pogingen om joodse vervolgden en politieke gevangenen van pakketten te voorzien. Hij ondervond echter te weinig steun van de Nederlandse partijen in Londen.

Andere conclusies die de NIOD-onderzoeker trekt betreffen de repatriëring van slachtoffers van de kampen en dwangarbeid. Het NRK-bestuur en de afdelingen in het noorden en oosten van Nederland hadden al voor de bevrijding plannen liggen voor de repatriëring, maar deze zijn na de bevrijding niet of nauwelijks door de regeringsinstanties ingezet. Het Informatiebureau van het NRK speelde een belangrijke rol bij de informatievergaring en -voorziening over Nederlandse vermisten en doden. Ook hebben Rode Kruis-missies in het voormalige Duitse Rijk zich ingezet voor de opsporing en repatriëring van de ‘overgebleven’ repatrianten. Deze missies waren over het algemeen echter slecht voorbereid en hadden te kampen met problemen door de geallieerde regelgeving.

Period31 Oct 2017 → 02 Nov 2017

Media coverage

3

Media coverage

  • TitleRode Kruis maakt excuses voor houding in WO II
    Degree of recognitionNational
    Media name/outletNRC
    Media typePrinted press
    CountryNetherlands
    Date02/11/2017
    Producer/AuthorArjen Schreuder
    PersonsRegina Grüter
  • Title"Rode Kruis kwam niet op voor meest bedreigden: Joden". Interview Regina Grüter, onderzoeker
    Degree of recognitionNational
    Media name/outletNRC
    Media typePrinted press
    Duration/Length/Size2 pagina's
    CountryNetherlands
    Date31/10/2017
    Producer/AuthorArjen Schreuder
    PersonsRegina Grüter
  • TitleRode Kruis 'faalde' in WO II. NIOD-onderzoeker laat zien dat de hulporganisatie ernstig tekortschoot bij hulp aan vervolgde Joden in Nederland
    Degree of recognitionNational
    Media name/outletNRC
    Media typePrinted press
    Duration/Length/SizeVoorpagina-artikel
    CountryNetherlands
    Date31/10/2017
    Producer/AuthorArjen Schreuder
    PersonsRegina Grüter